Türkiye otomotiv sektörü, son yıllarda gerçekleştirdiği dönüşüm ve atılımlarla dikkat çekmektedir. Yerli otomobil projesi TOGG'un seri üretime geçmesi, elektrikli araç teknolojisine yapılan yatırımlar ve yan sanayi alanındaki gelişmeler, sektörü yeni bir boyuta taşımaktadır.
Türkiye, Avrupa'nın en önemli otomotiv üretim üslerinden biri konumundadır. Yılda 1.5 milyon civarında araç üretimi ile Avrupa'da ilk beş ülke arasında yer almaktadır. Bu üretimin büyük bir kısmı ihraç edilmekte ve ülke ekonomisine önemli katma değer sağlamaktadır.
TOGG: Türkiye'nin Otomobili
Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu (TOGG) tarafından geliştirilen yerli elektrikli otomobil, 2023 yılında seri üretime geçmiştir. Gemlik'te kurulan modern tesiste üretilen TOGG C-SUV modeli, Türkiye'nin otomotiv sektöründeki en büyük dönüşümünü temsil etmektedir.
TOGG projesi, sadece bir otomobil üretimi değil, aynı zamanda bir ekosistem inşasıdır. Araç içi yazılımlar, bağlantılı araç teknolojileri, şarj altyapısı ve akıllı hareketlilik çözümleri, bu ekosistemin önemli parçalarıdır. Proje kapsamında 5 farklı model için tasarım ve mühendislik çalışmaları tamamlanmıştır.
İlk yılında 20 bin adetlik üretim hedefiyle başlayan TOGG, 2030 yılında yıllık 175 bin adede ulaşmayı planlamaktadır. Bu rakam, sadece iç pazara değil, özellikle Avrupa pazarına yönelik ihracat hedeflerini de içermektedir.
Elektrikli Araç Dönüşümü
Dünya otomotiv endüstrisi, fosil yakıtlı araçlardan elektrikli araçlara hızla geçiş yapmaktadır. Türkiye de bu dönüşüme ayak uydurmak için önemli adımlar atmaktadır. 2023-2030 döneminde elektrikli araç üretimine ve şarj altyapısına toplam 10 milyar dolarlık yatırım planlanmaktadır.
Türkiye'deki otomotiv yan sanayi firmaları, elektrikli araç parçaları üretimi için üretim hatlarını dönüştürmektedir. Elektrik motorları, bataryalar, güç elektroniği ve araç içi yazılımlar gibi kritik bileşenlerin yerli üretimi için çalışmalar sürmektedir.
Şarj altyapısı konusunda da önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Türkiye genelinde 5 bin adet hızlı şarj istasyonu kurulması hedeflenmektedir. Özel sektör ve kamu kurumlarının iş birliğiyle, 2025 sonuna kadar ana ulaşım arterlerinde şarj istasyonu ağı tamamlanmış olacaktır.
Yan Sanayi Gücü
Türk otomotiv yan sanayisi, dünya çapında tanınan kalitesiyle önemli bir ihracat kalemine dönüşmüştür. Bursa, Kocaeli ve İstanbul başta olmak üzere birçok ilde faaliyet gösteren yan sanayi firmaları, dünya devi otomotiv şirketlerine parça tedarik etmektedir.
Türkiye'den otomotiv yan sanayi ihracatı, 2024 yılında 14 milyar doları aşmıştır. Motor parçaları, aktarma organları, fren sistemleri, aydınlatma ekipmanları ve plastik parçalar başlıca ihraç ürünleri arasındadır. Almaniya, Fransa, İngiltere ve İtalya en büyük ihracat pazarlarıdır.
Yan sanayideki KOBİ'ler, Ar-Ge yatırımlarını artırarak katma değeri yüksek ürünler geliştirmektedir. Üniversite-sanayi iş birliği projeleri, yeni teknolojilerin geliştirilmesine ve ticarileştirilmesine katkı sağlamaktadır.
İhracat Başarısı
Türkiye'nin otomotiv ihracatı, 2024 yılında 35 milyar doları geçmiştir. Bu rakam, ülkenin toplam ihracatının yaklaşık yüzde 15'ini oluşturmaktadır. Türkiye'de üretilen araçların yüzde 85'i ihraç edilmektedir.
Avrupa Birliği ülkeleri, Türk otomotiv ürünlerinin en önemli pazarıdır. Ancak son yıllarda Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Orta Asya ülkelerine yapılan ihracatta da önemli artışlar kaydedilmiştir. Özellikle ticari araçlar ve otobüsler bu pazarlarda büyük ilgi görmektedir.
Ar-Ge ve İnovasyon
Otomotiv sektörü, Türkiye'de en fazla Ar-Ge yatırımı yapan sektörler arasındadır. Ford Otosan, Tofaş, Karsan ve TOGG gibi şirketler, modern Ar-Ge merkezlerinde binlerce mühendis istihdam etmektedir.
Bu merkezlerde yapılan çalışmalar, sadece araç tasarımı ve üretimi ile sınırlı değildir. Otonom sürüş teknolojileri, yapay zeka destekli sürücü asistan sistemleri, bağlantılı araç uygulamaları ve alternatif yakıt sistemleri üzerinde yoğun çalışmalar sürmektedir.
Türkiye'nin otomotiv Ar-Ge merkezleri, sadece yerel pazar için değil, global araç platformları için de çalışmalar yürütmektedir. Bu durum, Türk mühendislerinin uluslararası projelerde görev almasını ve deneyim kazanmasını sağlamaktadır.
İstihdam ve Ekonomik Etki
Otomotiv sektörü, Türkiye'de doğrudan 400 bin, dolaylı olarak ise 1 milyon kişiye istihdam sağlamaktadır. Sektör, imalat sanayisinin en önemli lokomotifi konumundadır ve birçok alt sektörü de harekete geçirmektedir.
Sektörün ekonomiye katkısı sadece üretim ve ihracatla sınırlı değildir. Satış sonrası hizmetler, lojistik, finans ve sigorta gibi birçok hizmet sektörü de otomotiv endüstrisinden beslenmektedir.
Gelecek Hedefler
Türkiye otomotiv sektörü için gelecek hedefleri iddialıdır. 2030 yılında yıllık 2 milyon araç üretimi, 50 milyar dolar ihracat ve elektrikli araç üretiminde Avrupa'nın ilk beş ülkesi arasına girmek başlıca hedeflerdir.
Bu hedeflere ulaşmak için, yatırımların sürdürülmesi, Ar-Ge çalışmalarının artırılması, nitelikli işgücünün yetiştirilmesi ve global şirketlerle stratejik iş birlikleri kurulması gerekmektedir. Sektörün öncü şirketleri, bu yönde kararlı adımlar atmaktadır.
Sonuç
Türk otomotiv sektörü, geçmişte sadece üretim üssü olarak kabul edilirken, bugün tasarım, mühendislik ve teknoloji geliştirme merkezi haline gelmiştir. TOGG projesi, bu dönüşümün en somut göstergesidir. Elektrikli araç teknolojisi, otonom sürüş ve bağlantılı araç sistemleri gibi alanlarda elde edilen başarılar, sektörü geleceğe hazır hale getirmektedir.
Yan sanayinin gücü, ihracat başarısı ve nitelikli işgücü, Türkiye otomotiv sektörünün en önemli avantajlarıdır. Bu avantajların korunması ve geliştirilmesi, sektörün sürdürülebilir büyümesi için kritik öneme sahiptir.